Week van 24 maart

De eerste week van de end of term tests.

We stapten mooi op tijd van het Nkrumahbusje aan de straat van Bwacha, om het laatste eindje te voet af te leggen. We waren altijd al op tijd, maar zeker nu het examens zijn, is het belangrijk. Zodat de leerlingen allemaal tijdig kunnen beginnen en hun examen rustig kunnen afleggen. Toen wij toekwamen in de staffroom waren er nog bijna geen andere leerkrachten. Ook de examenpapieren bevonden zich nog buiten de muren van de school. Toen ze uiteindelijk allemaal (de leerkrachten en de papieren) arriveerden, moesten de examens eerst nog gebundeld en samengeniet worden...

Ondertussen liepen de leerlingen allemaal buiten rond. De examensfeer zoals je ze bij ons hebt, kan je hier niet opsnuiven. Geen enkele leerling overlas de leerstof en ik zag niemand gestresseerd vragen aan elkaar stellen (niet te vergelijken met het hectische gebabbel en de rode wangen van de gespannen Belgische leerlingen, vlak voor een examen). Het was gewoon een Bwachadag zoals anders.

Eindelijk was het pakketje examens voor de klas waar ik toezicht had klaar. Ik telde ze snel na maar kwam maar aan 34, en moest dus nog extra papieren zoeken om voor iedereen een exemplaar te hebben. Met het bundeltje papieren in de hand snelde ik door de gang, langs de bankjes en de grasperkjes, naar 11 D. De leerlingen zaten gelukkig al allemaal in het lokaal. Snel heb ik geprobeerd de klas een beetje te reorganiseren. De banken uit elkaar gezet voor zover dat mogelijk is in het te krappe klasje. Enkele leerlingen moesten gewoon op een stoel zitten en op hun benen schrijven, zonder bank. Inventieve studenten namen een tweede stoel op hun knieen als vervangbank. En de meest betrouwbare leerlingen heb ik met drie aan een van de wankele tafeltjes laten plaatsnemen. Hoe ging ik er ooit in slagen om ze allemaal op hun eigen blad te laten kijken!? Gelukkig had ik me voorzien op een aantal reservestylos want ondanks de vele stylo’s in alle formaten en kleuren die ik heb uitgedeeld, zijn er nog steeds leerlingen die zonder naar een examen komen...

Pas toen iedereen stil was en voor zich uit keek, deelde ik de examens uit. De leerlingen konden starten. Al gauw zag ik spiektechnieken die net niet goed genoeg doordacht waren. Hun witte ogen zie je gemakkelijk heen en weer flitsen en als ze babbelden waren ze zeker gezien. De briefjes die doorgegeven werden waren verre van subtiel. De fervente pogingen om in de notities te bladeren vielen in het water... Na een paar keer streng te moeten optreden verminderde de spiekfrequentie. Maar het was onmogelijk om in een klas van 41 leerlingen en in deze situatie alles 100 % spiekloos te laten verlopen. Uiteindelijk heb ik er me bij moeten neerleggen. De examens hier houden eigenlijk ook niets in. Dit punt vind ik hier enorm frustrerend. Tijdens al de stageweken heb ik geprobeerd leuke en boeiende lessen te geven. Maar de leerlingen hebben geen intrinsieke motivatie. Hun examen telt eigenlijk helemaal niet mee. Als ze er niet door zijn, geldt het enkel als een waarschuwing. Ze mogen sowieso over naar de volgende graad. Op die manier studeren de leerlingen af zonder iets van leerstof mee te nemen.

Zaterdag

Een leerkracht van school had ons uitgenodigd voor een kitchenparty. Dat is een vrijgezellenfeestje voor de vrouwelijke kant van het duo. De bedoeling ervan is de bruid te voorzien van al de keukenspullen.
Zaterdagochtend gingen Yasmien en ik naar de stad om boodschappen te doen. Eerst naar BP, het internetcafe. Om onze reis naar South Luangwa te plannen. Dan naar Kinway voor een kit(s)chenkado te kopen. Onze eerste keuze viel op een kitscherige waterset (een kan en glazen met een roze met witte orchidee erop getekend) met een eisnijder en een peper- en zoutvat in een sierlijk houdertje. We wilden er een geschenkje van maken maar hadden eerst nog inpakpakpapier nodig. Verschillende winkels afgelopen, maar nergens wrapping paper te vinden. Uiteindelijk vonden we er aan de overkant van de straat in de apotheker. Ze hadden maar een soort en we moesten velletje per velletje kopen. Het was lichtroze inpakpapier met zilveren hartjes en strikjes erop. Dit zou ons pakje helemaal perfect maken! Met de glinsterende velletjes over straat richting de winkel. De Zambianen houden van dit soort kitschy spulletjes, maar plots kon ik me niet inbeelden dat water uit een orchideekan echt kon smaken. Samen beslist om voor een glazenset te gaan met iets minder lelijke bloemen erop. Toen we net gingen afrekenen viel Yasmien haar oog op een frietsnijder. Die moest heto worden!

Uiteindelijk maakten we een pinkelend pakje van de frietsnijder, de dubbele glazenset en de eiversnijder (voor eipartjes in twee formaten!). Nu moesten we nog naar de Shoprite om boodschappen. Het cadeau heb ik aan de taxichauffeur in bewaring gegeven. Het was best grappig om hem op de parking te zien staan met al dat roze in zijn handen.

We namen Manza mee in de supermarkt om ons karretje te duwen en zochten eerst een geschenk voor Mannie. We gingen naar een feestje van hem ’s avonds (eentje dat begon in de tuin van de farm met mensen die ik niet allemaal kende en eindigde in Chez Ntemba (the international dancing club) met een hoopje nieuwe vrienden). In de winkel waren Raj en Mannie net ook inkopen aan het doen. Snel namen we Raj even apart om hem mee te laten kiezen voor een fles drank die Mannie wel ging lusten. Ik ben eigenlijk vergeten wat het geworden is, want net zoals met het pakje voor het vrijgezellenfeestje waren Yasmien en ik eerst een beetje besluiteloos.
Na het middageten en nog wat verbeterwerk was het al snel tijd om naar de kitchenparty te vertrekken. En toen de taximan ons gsm liet rinkelen als teken dat hij aan onze poort stond, moest ik mijn rode verbeterpen (de jouwe, Katrien!) terug opbergen.

Op de kitchenparty werden we verwelkomd door de vrouwen die ze een typisch geluid maken. Ik kan het niet nadoen, maar vind het altijd leuk om naar te luisteren (ik kan het niet beter omschrijven als het geluid dat een kloeke kalkoen voortbrengt). Er werden veel handen geschud en iedereen keek ons aan als we het zaaltje binnengingen. We namen plaats op een houten bankje en keken rond in afwachting voor de aanstaande bruid. Ondertussen kwamen meer en meer vrouwen binnen. Er werd gedanst vooraan en toespraken gehouden (geen idee waarover, alles was in het Bemba. Op een paar woorden na, waar ze geen Bembawoord voor hebben.., maar mijn verbeelding was niet goed genoeg om met die paar woorden samenhangende zinnen te kunnen reconstrueren) Mathilda vertaalde veel voor ons, maar ik zat te ver om alles te kunnen horen en ik kon niet steeds vragen wat ze zei.

Toen kwam de stoet van het committee op gang. De vrouwen die het ‘feestje" hadden voorbereid hadden allemaal dezelfde soort tenue aan en kwamen al heupwiegend op de muziek binnen. Gevolgd door een bizar trio. Twee oudere vrouwen met daartussenin de aanstaande bruid. Met over hen een deken gegooid zodat je ze enkel van iets boven hun middel kon zien. Toen ze vooraan in het zaaltje waren aangekomen deden ze hun schoenen uit en kropen ze op handen en knieen over de grond naar de kussens die voor hun klaarlagen. Dit allemaal nog steeds met het doek over hun hoofd. Ondertussen dansten enkele andere vrouwen voor hen.
Normaal gezien is het aan de aanstaande man om het deken van de hoofden van de vrouwen weg te trekken, maar de man van dit meisje was vrachtwagenchauffeur en zat momenteel in Zuid-Afrika. (Dit had ik toch nog kunnen opvangen van de uitleg van Mathilda). Normaal gezien moet hij de doek van het hoofd van zijn bruid weghalen en bevestigen dat het meisje eronder wel degelijk zijn meisje is.

Toen het doek dan eindelijk van het meisje haar hoofd werd getrokken, zag ik een gezichtje dat veel droefnis uitstraalde. Niets leek erop dat ze graag in het huwelijksbootje stapte. De vrouwen naast haar droogden haar tranen. Op slag had dit feestje voor mij een andere betekenis. Eerst vond ik het allemaal leuk en interessant om te zien. Maar nu veranderde mijn gemoed en vond ik alles erg opgezet spel.

Er werden dan spelletjes gespeeld, maar nergens werd het droevige meisje bij betrokken. Ze zat achter het hele gebeuren verstopt, en bleek nergens in geinteresseerd te zijn. De pakjes stonden voor een deel vooraan. Ook ons cadeau stond er. Met een briefje eraan ‘Belgian girls’. De pakjes werden door de andere vrouwen geopend en de persoon die dit cadeau schonk moest vooraan komen en aan de bruid uitleggen waarvoor het pakje werd gebruikt. Daarvoor moest je neerknielen voor de kussens en neerbuigend je uitleg doen. Wij werden afgeroepen met een luide kreet erbij. En ietswat verlegen gingen we met zijn vieren naar voor. We namen elk een deel van ons geschenk, knielden neer en ik legde als eerste uit wat je met glazen moet aanvangen (you have to fill it with water, fruit juice or softdrinks. Then you can drink from it), dan gaf Lara de uitleg voor de frietsnijder en Elke voor de eisnijder. Heel bizar allemaal. De ongelukkige bruid keer naar ons en onze geschenken maar gaf geen blijk van erkenning of dankbaarheid. Maar ik neem haar niets kwalijk, ik hoop alleen dat ze ergens toch nog gelukkig kan worden.

Toen we onze pakjes hadden afgegeven moesten we dansen. Er werd ons een shitenga rondgebonden en de muziek begon te spelen. Een vrouw gaf ons de danspasjes aan. Bij de eerste beweging van onze heupen brak groot gejoel en gejuich uit. Super! We dansten, draaiden rond ons eigen middel en deden zo goed als het kon de vrouw na. Blijkbaar dansten we zo slecht nog niet, want er werd geld in onze decolletees gestopt... nog nooit eerder had ik geld toegestopt gekregen om te dansen ..!